Odsetki maksymalne 2026: definicja, aktualne stawki i tabela zmian

Odsetki maksymalne: definicja i aktualne stawki

Odsetki maksymalne to najwyższe odsetki, jakie wolno zastrzec w umowie: dwukrotność odsetek ustawowych (art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego). Wynoszą 14,5% rocznie, a odsetki maksymalne za opóźnienie — 18,5% rocznie (stan na 22.10.2026; obie stawki obowiązują od 5 marca 2026 r.). Jeśli umowa przewiduje więcej, z mocy prawa należą się odsetki maksymalne. Limity dotyczą każdej umowy — także pożyczki między firmami.

Podstawą limitów są odsetki ustawowe, czyli stopa referencyjna NBP plus 3,5 punktu procentowego, i odsetki ustawowe za opóźnienie, czyli stopa referencyjna NBP plus 5,5 punktu procentowego. Przy stopie referencyjnej 3,75% wynoszą one 7,25% i 9,25% rocznie (stan na 22.10.2026).

Aktualne stawki i wzory:

Limit odsetek maksymalnych wprowadzono do Kodeksu cywilnego 20 lutego 2006 r.; w obecnym kształcie — jako dwukrotność odsetek ustawowych, z osobnym limitem dla odsetek za opóźnienie — obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.

Co dokładnie mówią art. 359 i art. 481 Kodeksu cywilnego?

Odsetki z umowy (kapitałowe) — art. 359 KC:

• § 2¹: „Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).”
• § 2²: „Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.”
• § 2³: postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie wyboru prawa obcego.

Odsetki za opóźnienie — art. 481 KC:

• § 1: wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet jeśli nie poniósł szkody i nawet gdy opóźnienie wynika z okoliczności, za które dłużnik nie odpowiada.
• § 2¹: „Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).”
• § 2² i § 2³: odsetki za opóźnienie wyższe niż limit obniża się do odsetek maksymalnych za opóźnienie, a umowa nie może tego wyłączyć — także przy wyborze prawa obcego.

Odsetki kapitałowe a odsetki za opóźnienie: kluczowe różnice

Odsetki kapitałowe to cena za korzystanie z cudzych pieniędzy — biegną przez cały okres pożyczki. Odsetki za opóźnienie to sankcja za spóźnioną płatność — nalicza się je od dnia następującego po terminie zapłaty do dnia zapłaty. Każdy rodzaj ma własny limit:

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych między przedsiębiorcami liczy się według odrębnej ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych; ich stawka zmienia się dwa razy w roku — 1 stycznia i 1 lipca.

Odsetki maksymalne 2022–2026: tabela zmian po decyzjach RPP

Odsetki maksymalne zmieniają się razem ze stopą referencyjną NBP — z mocy prawa, od dnia, od którego obowiązuje nowa stopa ogłoszona w komunikacie Rady Polityki Pieniężnej. Stawki z każdego wiersza potwierdzają obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości w Monitorze Polskim.

Od 5 października 2023 r. do 7 maja 2025 r. stopa referencyjna się nie zmieniała. Po każdej kolejnej decyzji RPP o zmianie stopy aktualizujemy stawki na tej stronie w dniu komunikatu.

Jak obliczyć odsetki maksymalne: wzory i przykład

Wzory wynikają wprost z art. 359 i art. 481 KC:

• odsetki maksymalne = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 pkt proc.),
• odsetki maksymalne za opóźnienie = 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 pkt proc.).

Kwotę odsetek za okres liczy się jak każde odsetki: kwota × stawka roczna × liczba dni ÷ 365 — osobno dla każdego okresu, w którym obowiązywała inna stawka.

Przykład (umowa z 21.10.2026): pożyczka zawarta 21 października 2026 r. z oprocentowaniem 14% rocznie. Tego dnia stopa referencyjna NBP wynosi 3,75%, więc odsetki maksymalne to 2 × (3,75% + 3,5 pkt proc.) = 14,5%, a odsetki maksymalne za opóźnienie — 2 × (3,75% + 5,5 pkt proc.) = 18,5%. Oprocentowanie 14% mieści się w limicie, a odsetki za opóźnienie z tej umowy nie mogą przekroczyć 18,5% rocznie.

Skutki prawne przekroczenia limitu odsetek w umowie

Gdy umowa przewiduje odsetki wyższe niż maksymalne, wierzycielowi należą się odsetki maksymalne — nie wyższe, ale też nie zero (art. 359 § 2² KC). Nadwyżka ponad limit nie przysługuje, a reszta zobowiązania pozostaje ważna. Tak samo działają odsetki za opóźnienie (art. 481 § 2² KC). Limitów nie da się wyłączyć umową ani obejść wyborem prawa obcego (art. 359 § 2³ i art. 481 § 2³ KC).

Odsetki maksymalne to nie jedyny limit w prawie konsumenckim: ustawa o kredycie konsumenckim osobno ogranicza pozaodsetkowe koszty kredytu (art. 36a), ale tylko w umowach z konsumentami. W relacjach między przedsiębiorcami obowiązuje swoboda umów z art. 353¹ KC, ograniczona limitami odsetek z art. 359 i 481 KC. Firma zaciągająca pożyczkę dla firm u pozabankowego pożyczkodawcy działa w reżimie B2B — nie przysługują jej ochrony konsumenckie, ale limity odsetek z Kodeksu cywilnego stosuje się w pełni.

Podstawa prawna: rola stopy referencyjnej NBP i obwieszczeń

Odsetki ustawowe to nie stała liczba, lecz wzór: stopa referencyjna NBP plus 3,5 albo 5,5 punktu procentowego. Stopę referencyjną ustala Rada Polityki Pieniężnej, a nowa wysokość odsetek ustawowych obowiązuje od dnia jej zmiany. Minister Sprawiedliwości ogłasza wysokość odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie w obwieszczeniach w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski” (art. 359 § 4 i art. 481 § 2⁴ KC) — często z kilkutygodniowym opóźnieniem. Ostatnie obwieszczenia z 8 kwietnia 2026 r. potwierdzają stawki od 5 marca 2026 r.: 7,25% (M.P. 2026 poz. 368) i 9,25% (M.P. 2026 poz. 367).

Odsetki maksymalne nie mają osobnego obwieszczenia — wynikają z dwukrotności odsetek ustawowych, więc zmieniają się tego samego dnia co stopa referencyjna.

Odsetki maksymalne a koszt pożyczki dla firmy

Przedsiębiorcy często mylą odsetki maksymalne z art. 359 KC z limitem kosztów pozaodsetkowych z ustawy o kredycie konsumenckim. Ten drugi dotyczy wyłącznie konsumentów. W umowie z firmą limit z Kodeksu cywilnego obejmuje odsetki, a o całkowitym koszcie finansowania decydują też prowizja i opłaty — dlatego porównując oferty, zestawiaj całkowity koszt w złotych i RRSO przy tej samej kwocie i okresie.

Finansowanie pod zastaw nieruchomości jest dostępne także dla firm, którym bank odmówił — szczegóły na stronie pożyczki dla firm bez zdolności kredytowej.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 — art. 359 § 2–4, art. 481 § 1–2⁴ (stan na 22.10.2026); Kodeks cywilny — ISAP (isap.sejm.gov.pl).
2. Obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z 8 kwietnia 2026 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych (M.P. 2026 poz. 368) i odsetek ustawowych za opóźnienie (M.P. 2026 poz. 367); wcześniejsze obwieszczenia 2021–2025 (M.P. 2021 poz. 1201 – M.P. 2025 poz. 1296) — tabela zmian.
3. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 poz. 1830) — obecny kształt limitów od 1.01.2016; ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2005 poz. 1316) — wprowadzenie odsetek maksymalnych od 20.02.2006.
4. Archiwum stóp procentowych NBP (nbp.pl).
5. Ustawa o kredycie konsumenckim, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1362 — art. 36a.
6. Art. 481 KC — Kodeks cywilny (tekst jednolity) (lexlege.pl).