Definicja
Wierzytelność to prawo wierzyciela do żądania od dłużnika określonego świadczenia — najczęściej zapłaty pieniędzy. To druga strona zobowiązania: wierzyciel może żądać świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić (art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego). Wierzytelność można sprzedać, zabezpieczyć hipoteką albo dochodzić jej w sądzie.
Rodzaje wierzytelności — porównanie
| Rodzaj | Co to znaczy | Co może zrobić wierzyciel |
|---|---|---|
| wymagalna | termin zapłaty minął; przy braku terminu — po wezwaniu dłużnika (art. 455 KC) | żądać zapłaty, naliczać odsetki za opóźnienie, iść do sądu |
| niewymagalna | termin zapłaty jeszcze nie nadszedł | sprzedać ją (cesja, faktoring), czekać na termin |
| zabezpieczona | spłatę zabezpiecza hipoteka, zastaw, poręczenie albo weksel | zaspokoić się z zabezpieczenia przed innymi wierzycielami |
| stwierdzona tytułem wykonawczym | wierzyciel ma wyrok, nakaz albo akt notarialny z klauzulą wykonalności | złożyć wniosek o egzekucję do komornika |
| przedawniona | upłynął termin przedawnienia (art. 117 § 1, art. 118 KC) | żądać zapłaty, ale dłużnik może uchylić się od zapłaty |
| sporna | dłużnik kwestionuje istnienie albo wysokość długu | udowodnić wierzytelność w procesie sądowym |
Ta sama faktura przechodzi przez kilka rodzajów: najpierw jest niewymagalna, w dniu po terminie staje się wymagalna, po nakazie zapłaty i klauzuli — stwierdzona tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel nic nie zrobi przez 3 lata — przedawniona.
Terminy przedawnienia wierzytelności
| Wierzytelność | Termin | Podstawa |
|---|---|---|
| związana z działalnością gospodarczą (np. faktura między firmami) | 3 lata, koniec w ostatnim dniu roku kalendarzowego | art. 118 KC |
| o świadczenia okresowe (np. czynsz) | 3 lata, koniec w ostatnim dniu roku kalendarzowego | art. 118 KC |
| pozostałe | 6 lat, koniec w ostatnim dniu roku kalendarzowego | art. 118 KC |
| stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu | 6 lat | art. 125 § 1 KC |
Koniec terminu nie przesuwa się na koniec roku, gdy termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem albo komornikiem podjęta w celu dochodzenia roszczenia oraz uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 KC) — po przerwaniu termin biegnie od nowa, a gdy przerwała go czynność w postępowaniu przed sądem albo komornikiem — dopiero po zakończeniu tego postępowania (art. 124 KC).
Odsetki od wierzytelności
Od dnia, w którym wierzytelność pieniężna stała się wymagalna, wierzycielowi należą się odsetki za opóźnienie — także wtedy, gdy nie poniósł żadnej szkody. Gdy umowa nie określa ich wysokości, stosuje się odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 KC), a między przedsiębiorcami w transakcjach handlowych — wyższe odsetki z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom oraz rekompensatę 40, 70 albo 100 euro. Wysokość obu stawek zależy od stopy referencyjnej NBP.
Co można zrobić z wierzytelnością
Wierzytelność to majątek firmy. Można ją:
- sprzedać — przez cesję wierzytelności albo w ramach faktoringu; wierzyciel nie potrzebuje do tego zgody dłużnika, chyba że sprzeciwia się temu ustawa, umowa albo właściwość zobowiązania (art. 509 § 1 KC);
- zabezpieczyć — hipoteką, poręczeniem, wekslem albo przewłaszczeniem;
- dochodzić jej — od wezwania do zapłaty, przez nakaz zapłaty, do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego.
Wierzytelność w praktyce finansowania firmy
Niezapłacone faktury to jeden z najczęstszych powodów, dla których firmy szukają finansowania. W danych Horyzont Capital u ponad jednej czwartej wnioskodawców, dla których mamy dane ze sprawozdania finansowego, należności krótkoterminowe przekraczały całą wnioskowaną kwotę pożyczki (wnioski IV–X 2026, stan na 21.10.2026). Firma ma więc pieniądze „na papierze”, ale nie na rachunku.
Horyzont Capital nie kupuje wierzytelności i nie ocenia kontrahentów firmy. Udziela pożyczki pod zastaw nieruchomości na dowolny cel — także na przeczekanie, aż odbiorcy zapłacą — od 100 tys. do 10 mln zł, z wcześniejszą spłatą co kwartał bez kosztów, gdy wpłyną zaległe należności.
Co dalej
- Koszt przyspieszenia wpływów z faktur policzysz w kalkulatorze faktoring czy pożyczka.
- Odsetki od faktury między firmami: kalkulator odsetek w transakcjach handlowych.
- Odbiorcy nie płacą na czas? Zobacz finansowanie niezapłaconych faktur.
Najczęstsze pytania
Czym różni się wierzytelność od należności?
Wierzytelność to pojęcie prawne — prawo do żądania świadczenia, a należność to pojęcie z rachunkowości — kwota, którą firma ma otrzymać od kontrahentów. W praktyce chodzi zwykle o to samo: niezapłacona faktura jest dla sprzedawcy wierzytelnością w sensie prawnym i należnością w bilansie. Należności krótkoterminowe to część aktywów obrotowych (art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o rachunkowości). Wierzytelność może jednak dotyczyć także świadczenia niepieniężnego, np. wydania rzeczy.
Po ilu latach przedawnia się wierzytelność firmy?
Wierzytelność związana z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawnia się po 3 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Faktura z terminem płatności 15 marca 2026 r. przedawni się więc 31 grudnia 2029 r. Ogólny termin dla innych roszczeń wynosi 6 lat. Bieg przedawnienia przerywa m.in. każda czynność przed sądem lub komornikiem podjęta w celu dochodzenia roszczenia oraz uznanie długu przez dłużnika (art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego).
Gdzie zgłosić wierzytelność, gdy dłużnik ogłosił upadłość?
Wierzytelność wobec upadłego zgłasza się syndykowi w ciągu 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (art. 51 ust. 1 pkt 4 i art. 236 ust. 1 Prawa upadłościowego). Zgłoszenie składa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe. Wierzyciel określa wierzytelność z należnościami ubocznymi, podaje dowody jej istnienia, np. faktury i umowę, oraz zabezpieczenia (art. 240). Wierzytelność zabezpieczona hipoteką na majątku upadłego jest zaspokajana z sumy uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości, pomniejszonej o koszty, przed wierzytelnościami niezabezpieczonymi (art. 345 ust. 1).
Powiązane hasła
Źródła
- Kodeks cywilny — t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, art. 117 § 1, art. 118, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 § 1, art. 353 § 1, art. 455, art. 481 § 1–2, art. 509 § 1
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — t.j. Dz.U. 2023 poz. 1790, art. 4 pkt 3, art. 10 ust. 1
- Prawo upadłościowe — t.j. Dz.U. 2026 poz. 913, art. 51 ust. 1 pkt 4, art. 236 ust. 1, art. 240, art. 345 ust. 1
- Ustawa o rachunkowości — t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 3 ust. 1 pkt 18 (aktywa obrotowe, w tym należności krótkoterminowe)
- Dane Horyzont Capital — wnioskodawcy z danymi ze sprawozdania finansowego (IV–X 2026): należności krótkoterminowe a wnioskowana kwota, stan na 21.10.2026
- Karta produktu Horyzont Capital v2.5
Stan na 21.10.2026.