Kiedy liczysz odsetki w transakcjach handlowych
Transakcja handlowa to umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, zawarta w związku z wykonywaną działalnością przez strony wymienione w art. 2 — m.in. przedsiębiorców, podmioty publiczne i osoby wykonujące wolny zawód (art. 2 i art. 4 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych). Wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie i nie dostał zapłaty w terminie z umowy, odsetki należą się bez wezwania — od dnia wymagalności świadczenia do dnia zapłaty (art. 7 ust. 1, a gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny — art. 8 ust. 1).
Stawka to stopa referencyjna NBP plus 10 pkt proc., a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy — plus 8 pkt proc. (art. 4 pkt 3). Liczy się stopę obowiązującą 1 stycznia dla odsetek za I półrocze i 1 lipca dla odsetek za II półrocze (art. 11b), dlatego kalkulator stosuje jedną stawkę przez całe półrocze. Poza transakcjami handlowymi — na przykład gdy dłużnikiem jest konsument — należą się odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP plus 5,5 pkt proc. (art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego).
Rekompensata 40, 70 lub 100 euro
Od dnia nabycia prawa do odsetek wierzycielowi przysługuje bez wezwania rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 40 euro, gdy świadczenie nie przekracza 5 000 zł, 70 euro — gdy jest wyższe niż 5 000 zł, ale niższe niż 50 000 zł, i 100 euro — od 50 000 zł (art. 10 ust. 1). Euro przelicza się po średnim kursie NBP ogłoszonym ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne (art. 10 ust. 1a). Kalkulator przyjmuje, że wymagalność to dzień po terminie płatności, i zawsze pokazuje datę kursu. Gdy strony ustaliły zapłatę w częściach, odsetki i rekompensata przysługują od każdej niezapłaconej części (art. 11 ust. 2).
Z praktyki Horyzont Capital
Wśród firm, które od kwietnia do października 2026 r. złożyły wniosek o pożyczkę w Horyzont Capital i dla których mamy dane ze sprawozdania finansowego, u ponad jednej czwartej należności krótkoterminowe w bilansie przekraczały całą wnioskowaną kwotę. Odsetki handlowe i rekompensata nie zastąpią pieniędzy, które firma ma dostać od kontrahentów — koszt finansowania nieopłaconych faktur porównasz w kalkulatorze faktoringu i pożyczki.
Źródła
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1790: art. 2, art. 4 pkt 1 i 3, art. 4a, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 ust. 2, art. 11b.
- Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795: art. 115, art. 481 § 2.
- Stopa referencyjna NBP obowiązująca 1 lipca 2026 r.: 3,75% — komunikat Rady Polityki Pieniężnej, nbp.pl; kurs euro — tabela A NBP; stan na 21.10.2026.
Wynik ma charakter orientacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Autor: Bartosz Studziński — Analiza ryzyka i struktura finansowania