Definicja
Stopa referencyjna NBP to podstawowa stopa procentowa Narodowego Banku Polskiego, którą ustala Rada Polityki Pieniężnej. Od 5 marca 2026 r. wynosi 3,75% (stan na 25.10.2026). Od niej z mocy prawa zależą odsetki ustawowe, maksymalne i w transakcjach handlowych, a pośrednio — oprocentowanie kredytów.
Stopy procentowe NBP — stan na 25.10.2026
Rada Polityki Pieniężnej ustala wysokość stóp procentowych NBP (art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o NBP). Obowiązujący zestaw stóp:
| Stopa NBP | Wysokość | Obowiązuje od |
|---|---|---|
| referencyjna | 3,75% | 05.03.2026 |
| lombardowa | 4,25% | 05.03.2026 |
| depozytowa | 3,25% | 05.03.2026 |
| redyskontowa weksli | 3,80% | 05.03.2026 |
| dyskontowa weksli | 3,85% | 05.03.2026 |
Historia stopy referencyjnej 2020–2026
| Obowiązuje od | Stopa referencyjna |
|---|---|
| 18.03.2020 | 1,00% |
| 09.04.2020 | 0,50% |
| 29.05.2020 | 0,10% |
| 07.10.2021 | 0,50% |
| 04.11.2021 | 1,25% |
| 09.12.2021 | 1,75% |
| 05.01.2022 | 2,25% |
| 09.02.2022 | 2,75% |
| 09.03.2022 | 3,50% |
| 07.04.2022 | 4,50% |
| 06.05.2022 | 5,25% |
| 09.06.2022 | 6,00% |
| 08.07.2022 | 6,50% |
| 08.09.2022 | 6,75% |
| 07.09.2023 | 6,00% |
| 05.10.2023 | 5,75% |
| 08.05.2025 | 5,25% |
| 03.07.2025 | 5,00% |
| 04.09.2025 | 4,75% |
| 09.10.2025 | 4,50% |
| 06.11.2025 | 4,25% |
| 04.12.2025 | 4,00% |
| 05.03.2026 | 3,75% |
Od szczytu 6,75% we wrześniu 2022 r. stopa spadła o 3 punkty procentowe. Najdłużej bez zmian — od października 2023 r. do maja 2025 r. — utrzymywała się na poziomie 5,75%.
Co zależy od stopy referencyjnej — odsetki w 2026 r.
| Rodzaj odsetek | Jak się liczy | Stan na 25.10.2026 | Podstawa |
|---|---|---|---|
| ustawowe (kapitałowe) | stopa referencyjna + 3,5 pkt proc. | 7,25% | art. 359 § 2 KC |
| ustawowe za opóźnienie | stopa referencyjna + 5,5 pkt proc. | 9,25% | art. 481 § 2 KC |
| maksymalne kapitałowe | 2 × odsetki ustawowe | 14,5% | art. 359 § 2¹ KC |
| maksymalne za opóźnienie | 2 × odsetki ustawowe za opóźnienie | 18,5% | art. 481 § 2¹ KC |
| w transakcjach handlowych | stopa referencyjna z 1.01 lub 1.07 + 10 pkt proc. | 13,75% (II półrocze 2026) | art. 4 pkt 3 lit. b i art. 11b ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom |
Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych i składek ZUS liczy się od stopy lombardowej, nie referencyjnej: 200% stopy lombardowej plus 2 punkty procentowe, nie mniej niż 8% (art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej) — dziś 10,5% rocznie (stan na 25.10.2026).
Jak zmiana stopy działa na fakturę — przykład
Odsetki ustawowe za opóźnienie zmieniają się w dniu zmiany stopy referencyjnej, więc dłuższe opóźnienie trzeba dzielić na okresy. Faktura 25 000 zł z terminem 15.01.2026, zapłacona 20.10.2026, to 278 dni opóźnienia w dwóch okresach stawki: 312,33 zł po 9,5% (do 4 marca) i 1 457,19 zł po 9,25% (od 5 marca) — razem 1 769,52 zł. To przypadek kontrolny kalkulatora odsetek ustawowych.
Stopa referencyjna w praktyce finansowania firmy
Decyzje RPP działają na firmę dwiema drogami. Zmieniają ratę kredytu bankowego opartego na WIBOR i zmieniają koszt zaległości: odsetki od nieopłaconych faktur, a przez stopę lombardową — odsetki od długów w ZUS i urzędzie skarbowym.
Po każdej decyzji RPP warto sprawdzić trzy rzeczy:
- Umowy kredytowe ze zmiennym oprocentowaniem — kiedy przypada najbliższa aktualizacja WIBOR i o ile zmieni się rata.
- Faktury po terminie — od dnia zmiany stopy odsetki ustawowe za opóźnienie liczy się według nowej stawki, a dla transakcji handlowych nowa stawka obowiązuje dopiero od 1 stycznia albo 1 lipca.
- Umowy z odsetkami umownymi — czy stawka nadal mieści się w limicie odsetek maksymalnych na dzień jej naliczania.
Pożyczka Horyzont Capital ma oprocentowanie stałe przez cały okres — od 14% rocznie — więc obniżka czy podwyżka stóp NBP nie zmienia raty. Horyzont Capital finansuje także firmy z zaległościami w ZUS i US: zaświadczenia o niezaleganiu są nie wymagane, a wstępną decyzję firma dostaje w 2 godziny.
Gdzie dalej
- Zaległości wobec urzędu skarbowego policzysz w kalkulatorze odsetek podatkowych, a wobec ZUS — w kalkulatorze odsetek ZUS.
- Limit oprocentowania z umowy sprawdzisz w kalkulatorze odsetek maksymalnych.
- Spłata zaległości publicznoprawnych: pożyczka na spłatę ZUS i US.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi stopa referencyjna NBP w 2026 roku?
Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% — obowiązuje od 5 marca 2026 r. (stan na 25.10.2026). Wcześniej, od 4 grudnia 2025 r., stopa referencyjna wynosiła 4,00%. Razem z nią od 5 marca 2026 r. obowiązują: stopa lombardowa 4,25%, depozytowa 3,25%, redyskontowa weksli 3,80% i dyskontowa weksli 3,85%. Stopę referencyjną ustala Rada Polityki Pieniężnej na posiedzeniach decyzyjnych, dlatego wartość w tym haśle aktualizujemy po każdym komunikacie RPP.
Co oznacza stopa referencyjna NBP dla firmy?
Stopa referencyjna NBP wyznacza z mocy prawa wysokość odsetek ustawowych i maksymalnych, a pośrednio — koszt kredytów o zmiennym oprocentowaniu. Odsetki ustawowe za opóźnienie to stopa referencyjna plus 5,5 punktu procentowego, czyli dziś 9,25% rocznie (stan na 25.10.2026). Rynek międzybankowy reaguje na decyzje RPP: w fixingu z 22.10.2026 WIBOR 3M wynosił 3,91%. Firma z kredytem na WIBOR odczuwa zmianę stopy przy najbliższej aktualizacji oprocentowania.
Od kiedy obowiązuje nowa stopa referencyjna po decyzji RPP?
Nowa stopa referencyjna NBP obowiązuje od daty wskazanej w komunikacie Rady Polityki Pieniężnej — obniżka do 3,75% weszła w życie 5 marca 2026 r. Tego samego dnia z mocy art. 359 § 2 i art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego zmieniają się odsetki ustawowe kapitałowe i za opóźnienie, a z nimi limity odsetek maksymalnych. Odsetki w transakcjach handlowych zmieniają się rzadziej — tylko 1 stycznia i 1 lipca, według stopy referencyjnej z tych dni.
Powiązane hasła
Źródła
- Narodowy Bank Polski — podstawowe stopy procentowe NBP (plik static.nbp.pl/dane/stopy/stopy_procentowe.xml, data publikacji 05.03.2026) i archiwum stóp procentowych (stopy_procentowe_archiwum.xml), stan na 25.10.2026
- Ustawa o Narodowym Banku Polskim — t.j. Dz.U. 2022 poz. 2025, art. 12 ust. 2 pkt 1
- Kodeks cywilny — t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, art. 359 § 2 i § 2¹, art. 481 § 2 i § 2¹
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — t.j. Dz.U. 2023 poz. 1790, art. 4 pkt 3 lit. b, art. 11b
- Ordynacja podatkowa — t.j. Dz.U. 2026 poz. 622, art. 56 § 1
- GPW Benchmark — WIBOR 3M, fixing z 22.10.2026
- Karta produktu Horyzont Capital v2.5 — oprocentowanie stałe przez cały okres pożyczki
Stan na 25.10.2026.