Kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie
Jeżeli dłużnik spóźnia się z zapłatą, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet gdy nie poniósł żadnej szkody i gdy opóźnienie nie wynika z okoliczności, za które dłużnik odpowiada (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego). Gdy stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie — stopa referencyjna NBP plus 5,5 pkt proc. (art. 481 § 2), czyli 9,25% rocznie (stan na 21.10.2026). Dotyczy to każdej należności pieniężnej, także od osoby prywatnej.
W umowie między przedsiębiorcami o odpłatną dostawę towaru lub usługi zamiast art. 481 § 2 obowiązują wyższe odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych) — przełączysz je kartą „W transakcjach handlowych” nad kalkulatorem.
Z praktyki Horyzont Capital
Wśród firm, które od kwietnia do października 2026 r. złożyły wniosek o pożyczkę w Horyzont Capital i dla których mamy dane ze sprawozdania finansowego, około 4 na 10 miało w bilansie należności krótkoterminowe równe co najmniej połowie wnioskowanej kwoty. Odsetki za opóźnienie wynagradzają czekanie na pieniądze, ale nie dają gotówki dziś — ile kapitału zamrażają niezapłacone faktury, policzysz w kalkulatorze luki płynności. Gdy kontrahent nie płaci, a firma ma nieruchomość, lukę może pokryć pożyczka pod zastaw od 100 tys. do 10 mln zł — także dla firm z zaległościami.
Źródła
- Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795: art. 115, art. 359 § 2, art. 481 § 1–3.
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1790: art. 4 pkt 1, art. 4a.
- Stopa referencyjna NBP 3,75% (od 5 marca 2026 r.) — komunikat Rady Polityki Pieniężnej, nbp.pl; stan na 21.10.2026.
Wynik ma charakter orientacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Autor: Bartosz Studziński — Analiza ryzyka i struktura finansowania