Z tego artykułu dowiesz się
Windykację należności trzeba zacząć wcześniej, niż podpowiada intuicja. W naszym portfelu rata, której nie było na koncie 90 dni po terminie, w siedmiu przypadkach na dziesięć nie wpłynęła już wcale. Po 30 dniach zwłoki szansa na wpłatę w ciągu kolejnych dwóch miesięcy wynosiła około 4 na 10.
Te liczby dotyczą rat pożyczek, a nie faktur. Pokazują jednak to samo, co widzi każda firma czekająca na pieniądze od kontrahenta: z każdym miesiącem bez wpłaty maleje szansa, że dłużnik zapłaci sam. Jak sfinansować firmę w czasie takiego sporu, opisuje przewodnik zatory płatnicze w firmie. Tutaj zajmujemy się tym, kiedy przejść od czekania do kolejnych kroków windykacji.
Pytanie, które zadaliśmy danym
Chcieliśmy sprawdzić jedno. Jeśli płatność nie wpłynęła w terminie, jak zmienia się szansa, że wpłynie później bez sądu i komornika? Wzięliśmy raty z harmonogramów pożyczek wymagalne od stycznia 2025 r. do końca lipca 2026 r. i sprawdziliśmy, kiedy faktycznie przyszły pieniądze.
Niemal co druga rata wpłynęła po terminie albo nie wpłynęła wcale. Większość spóźnień była krótka. Problem zaczyna się dopiero w długim ogonie.
| Kiedy wpłynęła spóźniona rata | Udział spóźnionych rat |
|---|---|
| do 7 dni po terminie | ok. 34% |
| od 8 do 30 dni | ok. 20% |
| od 31 do 90 dni | ok. 18% |
| po ponad 90 dniach | ok. 8% |
| nie wpłynęła do dnia analizy | ok. 20% |
Co pokazują te liczby
Pierwszy miesiąc należy do dłużnika
Ponad połowa spóźnionych rat wpłynęła w ciągu 30 dni, a co trzecia już w pierwszym tygodniu. To zwykle przelew opóźniony przez księgowość, czekanie na płatność od własnego odbiorcy albo zwykłe przeoczenie. W tym okresie wystarczy telefon i wezwanie do zapłaty. Pozew byłby przesadą.
Po 30 dniach szanse spadają szybciej, niż rosną odsetki
Z rat, których nie było po miesiącu, mniej więcej trzy na dziesięć wpłynęły w kolejnym miesiącu. Do 90. dnia około czterech na dziesięć. Reszta przeszła w trzeci miesiąc zwłoki albo dalej. Odsetki biegną cały czas. Między firmami należą się bez wezwania, od dnia po terminie (art. 7 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych), ale odsetki od pieniędzy, których nie ma, nie płacą pensji. Kwotę na dany dzień policzysz w kalkulatorze odsetek w transakcjach handlowych.
Po 90 dniach czekanie przestaje działać
Gdy rata nie wpłynęła przez kwartał, w kolejnych trzech miesiącach przyszła mniej więcej co piąta. Około siedmiu na dziesięć nie wpłynęło do dnia analizy, choć od terminu minęło co najmniej sto dni. Część z nich odzyskujemy dopiero w egzekucji. Dla wierzyciela to granica, za którą każdy kolejny tydzień bez decyzji kosztuje.
Co z tego wynika dla firmy, która czeka na zapłatę
Najprostszy plan opiera się na trzech datach liczonych od terminu z faktury.
- Około 14. dnia pisemne wezwanie z nowym, krótkim terminem i dowodem doręczenia. Pozew musi zawierać informację, czy strony próbowały rozwiązać spór polubownie (art. 187 § 1 pkt 3 KPC), a wezwanie jest najprostszym dowodem takiej próby. Odsetki i rekompensatę 40, 70 albo 100 euro możesz rozliczyć notą odsetkową.
- Około 30. dnia decyzja: ugoda na piśmie albo przygotowanie pozwu. Pisemne uznanie długu z harmonogramem spłat przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 KC). Obietnica przez telefon nie przerywa niczego.
- Najpóźniej około 90. dnia pozew. Przy należności z weksla sąd wyda nakaz w postępowaniu nakazowym, a dłużnik ma wtedy miesiąc na zarzuty. W postępowaniu upominawczym i w e-sądzie są to dwa tygodnie na sprzeciw (art. 480² § 2 KPC, doręczenie w kraju). Różnice między trzema drogami opisuje hasło nakaz zapłaty.
Nakaz, od którego dłużnik się nie odwołał, ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 KPC). Po nadaniu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym (art. 776 i art. 777 § 1 pkt 1 KPC). Dopiero z nim wierzyciel składa wniosek do komornika (art. 797 § 1 KPC).
Sąd to jednak dopiero połowa drogi. W naszych sprawach od wypowiedzenia umowy do tytułu wykonawczego mija zwykle około dwóch i pół miesiąca, a do wniosku do komornika kolejne trzy. Tak jest, choć mamy akt notarialny z poddaniem się egzekucji i sąd tylko nadaje klauzulę. Przy fakturze bez takiego aktu trzeba najpierw wygrać sprawę.
Nie polecamy odkładania pozwu w zamian za ustne obietnice zapłaty bez daty. W rozmowach windykacyjnych z ostatnich miesięcy powtarza się prośba dłużnika o trzy, cztery miesiące zwłoki do czasu sprzedaży nieruchomości albo wpływu od własnego klienta. Gdy za prośbą nie idzie podpisane uznanie długu i pierwsza wpłata, dane z tabeli mówią jasno, jak zwykle kończy się takie czekanie.
Na czas sporu firma potrzebuje gotówki niezależnej od dłużnika. Jeśli jest właścicielem nieruchomości z księgą wieczystą, może pożyczyć pod jej zastaw, a decyzja nie zależy od tego, czy kontrahent zapłaci. Opisuje to strona niezapłacone faktury, pożyczka zamiast faktoringu.
Pamiętaj też o przedawnieniu. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności przedawniają się po trzech latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Więcej o tym, co przerywa bieg terminu, piszemy w tekście o przedawnieniu długów firmy.
Jak liczyliśmy
Źródło to harmonogramy spłat pożyczek Horyzont Capital i przypisane do nich wpłaty z wyciągów bankowych. Uwzględniliśmy raty wymagalne od 1 stycznia 2025 r. do 31 lipca 2026 r.; każda z nich miała co najmniej sto dni na wpłatę. Ratę uznaliśmy za zapłaconą, gdy brakowało do niej najwyżej 40 zł. Dzień wpłaty to dzień przelewu, który domknął ratę. Grupy w tabeli i w obserwacjach liczą co najmniej kilkadziesiąt rat. Czasy etapów windykacji to mediany ze spraw windykacyjnych, które prowadzimy sami. Stan danych i stan prawny na 10.11.2026.
Jeśli kontrahent przekroczył już 30 dni, sprawdź dziś trzy rzeczy: czy masz dowód doręczenia wezwania, czy dłużnik cokolwiek podpisał i kiedy mija trzeci miesiąc od terminu. Ta ostatnia data jest najlepszym momentem na pozew.
Źródła
- Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 (api.sejm.gov.pl, źródło rządowe), art. 187 § 1 pkt 3, 480² § 2 i § 4, 776, 777 § 1 pkt 1, 797 § 1
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (api.sejm.gov.pl, źródło rządowe), art. 118, 123 § 1
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1790 (eli.gov.pl, źródło rządowe), art. 7 ust. 1, 10 ust. 1
- Dane własne Horyzont Capital: terminowość rat wymagalnych od 1.01.2025 do 31.07.2026 i czas etapów windykacji, stan na 10.11.2026
